C04 - ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ

Το μνημείο του Πυθαγόρα βρίσκεται στο κέντρο του σημερινού οικισμού του Μεταποντίου (Metaponto), στην Πλατεία Πάπα Ιωάννη 23ου (ιταλ.Piazza Giovanni XXIII). Αυτό είναι το πρώτο άγαλμα στον κόσμο σε κλασικό στιλ,

σε ανθρώπινο μέγεθος. Βρίσκεται τοποθετημένο μέσα σε βιτρίνα και απεικονίζει τα πιο αληθινά χαρακτηριστικά του Δασκάλου Πυθαγόρα, ο οποίος πέθανε στο Μεταπόντιο, αφού δίδαξε εκεί στην τελευταία φάση της ζωής του για περίπου είκοσι χρόνια . Το μνημείο εγκαινιάστηκε στις 17 Μαΐου 2019, στο πλαίσιο του προγραμματισμού της πρωτοβουλίας "Ματέρα - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Eυρώπης 2019" και, συγκεκριμένα, του έργου "Πρωτεύουσα για μία μέρα".

Με την πραγματοποίηση αυτού του έργου, θα θέλαμε να γεμίσουμε ένα ανεξήγητο χρονικό κενό, καθώς ο Πυθαγόρας, σε αντίθεση με άλλους μεγάλους φιλόσοφους που εκπροσωπήθηκαν με όμορφα αγάλματα σε πολλά μέρη του κόσμου, δεν είχε ένα μνημείο προς τιμήν του, αν αποκλείσουμε αυτό που είναι μοντέρνας τεχνοτροπίας και υπάρχει στο δικό του νησί, τη Σάμο (Ελλάς). Το άγαλμα  απεικονίζει τον Πυθαγόρα κατά τη νεανική του ηλικία.

Το άγαλμα του Πυθαγόρα είναι η προέκταση της προτομής, η οποία υπάρχει στο Μουσείο του Καπιτωλίου στη Ρώμη. Η προτομή αυτή, όπως φαίνεται από τις ιστοριογραφικές σημειώσεις, προέρχεται από ελληνικό πρωτότυπο των μέσων του πέμπτου αιώνα π.Χ., επομένως μπορεί να θεωρηθεί εξαιρετικά αξιόπιστη. Ο Πυθαγόρας απεικονίζεται σε ανθρώπινο μέγεθος και με τα πιο πιθανά χαρακτηριστικά του, δηλαδή με ένα κάλυμμα που σχηματίζεται από μια υφασμάτινη λωρίδα, σφιγμένη πάνω από ένα μπερέ πιθανόν δερμάτινο.  Βασιζόμενοι στη μαρτυρία του Κλαύδιου Αιλιανού (Claudius Aelianus), ενός Ρωμαίου συγγραφέα που, στο έργο του "Ποικίλη Ιστορία" (Varia Historia XII, 32), αναφέρει ότι ο φιλόσοφος ντυνόταν με ανατολίτικο τρόπο και χρησιμοποιούσε ένα είδος καλύμματος  ή ταινίας της κεφαλής (μπαντάνα, φουλάρι διπλωμένο ή στριμμένο σαν λεπτή ταινία για τη στερέωση των μαλλιών). Η ταινία αυτή δένεται γύρω από το κεφάλι και είναι παρόμοια με το σημερινό κάλυμμα (τουρμπάνι) που φοριέται στη Βόρεια Αφρική και στην Εγγύς και Μέση Ανατολή. Αυτό το τουρμπάνι δημιουργεί μια σύνδεση με την παράδοση που αναπτύχθηκε από την ελληνιστική εποχή και μετά, σύμφωνα με την οποία ο Πυθαγόρας θα μπορούσε να έπαιζε τον ρόλο του πολιτισμικού μεσολαβητή μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Στις τρεις γωνίες του τετραέδρου υπάρχουν τρεις σφαίρες που αντιπροσωπεύουν την αστρονομική διαίσθηση του Πυθαγόρα, ο οποίος ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την έννοια της «Αρμονίας των Σφαιρών» σύμφωνα με την αντίληψη του σύμπαντος ως ένα σύστημα αριθμητικών αναλογιών.

Η επιγραφή που εμφανίζεται στη βάση του μνημείου είναι σίγουρα εντυπωσιακή: "Σε Αυτόν που δίδαξε εδώ, έζησε και πέθανε σε αρμονία με τον Κόσμο".

Το μνημείο φαίνεται να είναι το φυσικό συμπέρασμα του κύκλου της ζωής ενός εξαιρετικού ανθρώπου, ο οποίος στη Σάμο στρέφει το δάχτυλό του προς τον ουρανό, προφανώς για να αντλήσει θεϊκή έμπνευση, και στο Μεταπόντιο με σοφό βλέμμα και με χέρι σταθερό, δείχνει με το δάχτυλό του το σύνολο της σοφίας του: την τετράδα, το τετράεδρο, το τέλειο στερεό που αποτελείται από τρίγωνα, με τα οποία εκφράζεται η ΙΕΡΑ ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ, το σύμβολο της σχολής του Πυθαγόρα. Αυτό το σύμβολο αναπαράγεται με φωτισμό και στην βάση του μνημείου. Δεν μπορεί να επιλέξει κανείς πού θα γεννηθεί, αλλά, μερικές φορές, μόνο πού να πεθάνει, και ο Πυθαγόρας επέλεξε τον Μεταπόντιο, στην Αγορά του οποίου, το άγαλμά του, χάρις στην ελαφρώς ανυψωμένη θέση από το επίπεδο του δρόμου, θα συνεχίσει τον ιδανικό διάλογο, με αυτούς που εξακολουθούν να βρίσκουν σήμερα στα "Χρυσά Έπη" (Versi Aurei) του, την σοφία και την διορατικότητα που αναγνωρίζονται στο πρόσωπό του, σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

Contatti

Piazza Plebiscito snc

75012 Bernalda (MT)

+39 0835 540 214